BiziLagunEkin

Urtero bezala, urtarrilean EUSTATek argitaratu ditu turismoaren inguruko aurreko urteko datuak. Estatistika ofizialak ezagutarazi bezain laster, zenbait hedabidek hauen interpretazioa titularretara eraman dute; turismoak lehen aldiz beheranzko joera erakutsi duela nabarmendu dute.

Donostiaren turistifikazioarekin kritikoak garen herritarroi aski ezaguna zaigu hedabide hauek jokatzen duten papera. Herritarron bizi baldintzak kaltetuz aberasten ari direnen mesedetan lan egiten dute. Hazkundea ospatzen dute, diskurtso ofizialen bozgorailua dira, herritarron ezinegonaren irudia lausotu nahi dute eta kritika orori hitza eta oihartzuna ukatzen diote. Dagoeneko turismoaren hazkundea beti ona dela esanez  donostiarroi ziria sartzerik ez daukatenez, beste norabide bat hartu dute. Turismoak beheranzko joera hartu duela nabarmenduz, bi estrategia elikatzen dira. Batetik, turistifikazioaren konpontzekotan dagoela iradoki nahi da. Bestetik, industria turistikoa sustatzeko neurriak behar direla. 

Bizilagunekin plataformatik, datu hauetako beste zenbait seinaletan jarri nahi genuke arreta, eta izenburu alternatibo batzuk proposatu 2025eko Donostiako turismo datuak deskribatzeko:

• Espainiar Estatutik kanpoko atzerritarren sarrerak hazi egin dira.
• Hiru izar eta gehiagoko hoteletako sarrera kopurua ia aurreko urteko berdina izan da.
• Hotelen betetze maila handiagoa izan da, bereziki hiru izar eta gehiagokoena.
• Hoteletako gelen prezioa hazi da.
• Hotelek gela bakoitzeko atera duten etekina hazi da.

Azken urteko datuek erakusten dute Donostiako hotel-sarrerek %1 inguruko beherakada izan dutela, baina hamarkadako ikuspegian %76 baino gehiago hazi dira, eta hiru izar eta gehiagoko hoteletan hazkundea %90ekoa izan da. Gainturismoa ez da desagertzen ari, egonkortzen eta normalizatzen baizik.

Gainera, Espainiar Estatutik kanpoko atzerritarren sarrerak %120tik gora hazi dira azken hamarkadan, eta azken urtean ere gora egin dute. Balio erantsi handiagoko eskaintza, prezio altuagoak eta kontsumo-ahalmen handiagoko bisitariak lehenetsi dira, hiria gero eta gehiago merkatu-logiken menpeko aktibo bihurtuz. Turista-profila aldatzen ari da, betetze-maila hazten eta gelen prezioek zein errentagarritasunak gora egiten dute; datuek elitizazio-prozesu batean gaudela berresten dute.

Elitizazio horren ondorio dira kontsumo prezioen igoera, merkataritza-eskaintzaren homogeneizazioa, auzoen eraldaketa eta bizilagunen desplazamendu sinboliko eta materiala. Horregatik, bisitari gutxiago izateak ez du turistifikazioaren inpaktua arintzen, are gutxiago “kalitatezko turismoaren” diskurtsoaren bidez eskaintza elitizatzen denean. Aditu askok ohartarazi duten moduan, eliteentzako turismoaren aldeko apustua ez da desazkunde turistikoa, desazkunde faltsua baizik: hazkunde-logikak zalantzan jarri ordez, merkantilizazioa eta segregazio soziala areagotzen dituen estrategia.

Azken batean, 2015etik 2025era bitarteko datuek, eta bereziki azken urteko bilakaerak, erakusten dute turismoaren arazoa ez dela bisitari kopuru hutsaren kontua. Gakoa da nola antolatzen den hiria, norentzat eta zein interesen arabera. Turismoak hiri-dinamika osoa baldintzatzen du eta bizilagunen bizi-baldintzak bigarren mailan geratu dira. Horregatik, gure hirian gainturismoari buruzko eztabaida ezin da elitizazioaren kritikatik bereizi.

Donostiarrei dei egiten diegu manipulazio saiakeren aurrean adi egoteko. Gehiengoa kaltetzen duen turistifikazio prozesuarekin asko aberasten ari den gutxiengoak ez dio bere negozioari uko egin nahi; eta botere handia du hiriko bizimoduan eta iritzi publikoan eragiteko. Antolatu gaitezen bizilagunekin Donostia desazkunde turistikoaren norabidean kokatzeko eta denon artean hiri-eredu bizigarriago bat eraikitzeko.

BiziLagunEkin – Desazkunde turistikoaren aldeko donostiarren plataforma

Turistifikazioaren aurkako antolakuntzan eredu delako, garaipenak ospatu egin behar direlako eta borrokan jarraitzea tokatzen delako…

Donostiatik Gernikako festara joateko izena ematen duen jende kopuruaren arabera, autobusa antolatuko dugu edo autoa partekatuko dugu. Irteera Xanti jatetxetik (Anoeta) 9:00etan. Izen ematea otsailaren 4ra arte:

Urriaren 28an, asteartean, 19:00etan, San Jeronimoko Kriptan, Marco Santopadre kazetari italiarraren La rivolta nella città di plastica liburuaren aurkezpena izango dugu. Bertan, egileak azalduko ditu liburuaren edukiak, Donostiako turistifikazioaren aurkako borrokan sakonduz. Italian eta italieraz argitaratu berri den liburuaren egileak aspalditik du lotura Euskal Herriarekin, bere kazetari lanaren ondorioz, nagusiki.

Liburuak Donostiaren kasuaren bidez aztertzen du nola turistifikazioak hiriaren fisonomia eta identitatea aldatzen dituen, eta Santopadrek Donostia “plastikozko hiri” bilakatu dela adierazten du. Hiri turistiko eta elitistaren eta auzo herrikoien artean dagoen tentsioari buruz hitz egingo digu. Oinarri bezala Donostiako azken urteetako bilakaera, turistifikazioaren aurka diharduten herri-mugimenduen jarduera eta Donostiako bertako herritar eta aktibisten testigantzak baliatu ditu.

• Solasaldia gaztelaniaz
• Data: Urriak 28
• Ordua: 19:00
• Lekua: San Jeronimoko Kripta

Zatoz eta parte hartu!

Donostiako hainbat gizarte-taldek eta auzo-elkartek Manteoko Basque Culinary Centerren (BCC-GOe) inaugurazioa dela eta protesta egiteko elkarretaratzea deitu dute, urriak 20 astelehenean, arratsaldeko 6etan, hain zuzen ere operazio urbanistiko horrek ekarri duen espoliazioa eta Donostian sustatzen ari den hiri-eredua errefusatzen dugula ozenki adierazteko.

 SALATZEN DUGU:

Culinary Centerren interes pribatuen alde Manteoko udal lursaila lagatzeak eta parkea ezabatzeak eragin duen lurzoru-ondare publikoaren espoliazioa. Udalak Culinary Centerren erabilera pribaturako 75 urtetarako oparituriko lursailaren balioa (68 Milioi) eta eraikitako 9.500 m2-ko (sabaia) bolumenaren balioa (12.000 euro/m2-ko) kontuan hartuta, finantzaketa publikoaren bidez (24 Milioi) ordaindu den eraikinaren kosteaz gain, osotara 150 milioi euro ingurukoa izan da ondare eta baliabide publikoen kontura egindako espoliazioa. Espoliazio horren ondorioz, gainera, Gros auzoaren inguruan gelditzen zen azalera handiko eremu berde bakarra (13.000 m2 lursail eta zuhaizti) galdu da; aipagarria da gune hori ekipamendu publikoak eta gazteentzako nahiz adinekoentzako zuzkidura-apartamentuak hartzera bideratuta zegoela, duela 15 urtez geroztik indarrean dagoen Donostiako Plan Orokorrean (HAPO) jasota dagoen bezala, nahiz eta iharduketa horiek garatzeko finantzazioa ukatzen jarraitzen duten. Argi dago Basque Culinary Center fundazioa, espoliazio horren onuraduna, zenbait sukaldari aberats ezagunek eta enpresa-babeslek osatutako lobby handi bat bihurtu dela, beren negozio gastronomiko pribatu eta “esklusiboetarako” prebendak eta finantzaketa publikoa lortzeko.

Udal gobernuak auzokideen mobilizazio ugarien aurrean erakutsi duen mespretxua eta herritarren parte-hartze zantzu oro ezabatu duela, Manteoko espazio publikoaren etorkizuna Gros eta Ulia auzoek dituzten beharren azterketa batean oinarrituta erabaki ahal izatea eragotzita. Manteoko Culinary Centerra modu erabat inposatzailean eta bizilagunekin eztabaidatzeari uko eginez ezarri dute, herritarrek aurkeztutako 10.000 sinadura baino gehiagoren aurrean, helegite judizialen eta antolatutako herri-galdeteken emaitzen aurrean entzungorrarena eginez. Harrigarria izan da gero zein azkar egin duten obra, eta aipagarria da inolako gardentasunik gabe ihardun dutela lurzoruan kutsatutako hondakinak egon daitezkeela salatu denean eta eraikuntza-lanek eragin dituzten ingurumen kalteen inguruan –inguruko zuhaitz guztiak suntsitu dira, zarata kutsadura eragin, oinezkoentzako irisgarritasuna galerazi, eta abar. Non geratzen dira marketin-kanpainetako demokrazia parte-hartzailea eta iraunkortasuna?

Finean, herritarren beharrei erantzuten ez dieten hirigintza-proiektuak eta operazioak inposatzen ari direla salatzen dugu. Bere izaera elitista dela eta, Basque Culinary-ren GOe zentroak Gros-Ulia auzo osoan etxebizitzaren prezioa nabarmen igotzea ekarriko du, eta, aldi berean, Donostia “munduko hiriburu gastronomiko handi” bat bihurtzeko asmoak gure hirian nozitzen ditugun turistifikazioa, hiri-espekulazioa, bizitzaren garestitzea eta gentrifikazio-arazoak areagotuko ditu. Era berean, BCC-GOren finantziazio publikoa lehentasunez osasun arlora, hezkuntzara, etxebizitzara, pentsioetara, edota elikadura-subiranotasuna indartzera zuzendu beharko liratekeen baliabideak xurgatuz egin da.

Bestalde, Palestinako herriaren genozidio betean Basque Culinary Centerrek Israelgo hainbat enpresekin milioika euroko harreman zitala mantentzen duela salatzen dugu, Cardumen Capital inbertsio-funtsarekin duen hitzarmenak eta Kinoko, The Kitchen Foodtech Hub eta Anina Culinary Art enpresekin duen lankidetzak erakusten duten bezala.

Hori denagatik, urriaren 20an Manteoko Culinary Centerren aurrean honako lemapean egingo den mobilizazioan parte hartzera dei egiten dizuegu:

EZ DUGU NAHI ETA EZ DUGU BEHAR!
BASQUE SPECULINARY CENTER: ESPOLIAZIOA!

44 orrialdeko liburuxkan Donostiaren turistifikazioaren gaiaren alderdi desberdinak jorratzen dira, tonu zorrotza, politikoa eta umorezkoa tartekatuz. Komikiak, denbora-pasak, poesia eta bestelako arte adierazpenak tartekatzen dira hiriaren historiaren eta egoeraren irakurketekin, datu-bildumekin eta iritzi artikuluekin. Fanzineak tresna bat izan nahi du Donostia desazkunde turistikorantz bideratzeko aldarrikapena zabaldu eta hiriak bizi duen turistifikazio prozesuaren gainean hausnarketa kritikoa sustatzeko.

Desazkunde turistikoaren aldeko donostiarren plataformak koordinatu eta editatu du auzolanean egindako argitalpena eta hainbat kolaboratzailek egin dute ekarpena bertan, besteak beste Ramon Agirre aktoreak eta Mikel Marrazki komikigileak.

Fanzinea salgai dago 3 euroko prezioan Okendo kaleko Hontza liburu dendan, Parte Zaharreko Ikatz okindegian eta Bizilagunekin plataformak antolatutako deialdi eta ekitaldietan.

Creative Commons CC-BY-NC-SA lizentziapean zabaldu da, beraz, egileak baimena ematen du edozein bitarteko edo formatutan partekatu, kopiatu eta birbanatzeko, nahasteko, eraldatzeko eta orijinalean oinarrituz sortzeko; beti ere, jatorrizkoaren egiletza aitortzen bada, emaitza ez bada xede komertzialetarako erabiltzen eta jatorrizkoaren lizentzia berarekin zabaltzen bada.

SET sareak (Europa Hegoaldeko Turistifikazioaren aurka) Gazako genozidioa eta Israelgo estatu terroristak Palestinan egin duen okupazioa (70 urte baino gehiagokoa) gaitzesten ditu.

Europa Hegoaldeko lurraldeen turistifikazioaren aurkako borroka behetik gorakoa da; lurraldeak ustiatu eta bertako biztanleak esklabizatu eta kanporatzen dituzten inperialismo eta kolonialismoaren aurkakoa. Horregatik, azken hilabeteetan Palestinako erresistentziarekin elkartasunez Europan egiten ari diren mobilizazioetan parte hartzen dugu.

Salatzen ditugu Gaza Israel eta Estatu Batuen menpeko Riviera turistiko bilakatzeko fantasia sionistak. Airbnb eta Booking plataformei boikot egitera deitzen dugu, izan ere, bi enpresa horiek iragarki turistikoak argitaratzen dituzte Zisjordanian legez kanpoko kolonoen asentamenduetan eta aktiboki parte hartzen dute Nazio Batuetako kontalari berezi Francesca Albanesek azken txostenean sionismoaren “okupazio-turismoa” bezala deskribatu duen horretan: «Okupazioaren ekonomiatik genozidioaren ekonomiara».

Palestina, askatasuna!

Bizilagunekin. Desazkunde turistikoaren aldeko donostiarren plataforma

SET sarea. Europa Hegoaldea turistifikazioaren aurka

Nazio Batuek Turismoaren Mundu Eguna irailaren 27an finkatu zuten. Desazkunde turistikoaren aldeko mugimenduok, Donostian eta beste hainbat lurraldetan, aukera baliatzen dugu urtero turistifikazioaren kalteak salatzeko eta egun horretan kolapso turistikoaren arriskua nabarmentzeko. Aurten, irailaren 26 ostiralean, Turismoaren Mundu Eguna aitzakia hartuta, Donostiako Amara Berri auzoko Ilunki Elkartean festa bat ospatuko dugu arratsaldeko 18:30etik aurrera: Turistifikazioaren Aurkako Festa. Donostiako bizilagunei gonbita luzatzen diegu giro atseginean elkartzeko, desazkunde turistikoaren aldeko ekimenen berri elkar trukatzen dugun bitartean.

Ekimenaren baitan bi aurkezpen berezi egingo dira. Alde batetik, Hau ez da cheesecake bat fanzinea plazaratuko da, Donostiaren turistifikazioa eta, orokorrean, turismoaren logika aztertzen eta kritikatzen duen argitalpena, honen lepotik irri egiteaz gain. Bizilagunekin plataformak eta hainbat kolaboratzaile eta sortzailek ondutako fanzinea da; testuak, komiki-tirak, datuak eta denbora-pasak ditu bere baitan, besteak beste.

Beste alde batetik, hitzordua baliatuko da urriaren 24an eta 25ean Donostian egitekoak diren Desazkunde Turistikoaren Aldeko Euskal Herriko Topaketak aurkezteko (www.labur.eus/turistopaketak). Hiri eta lurralde desberdinetako kideek elkarlanean bultzatutako topaketa hauen planteamendua, helburuak eta egitaraua aurkeztuko dira festan. Desazkunde turistikoaren aldeko herritarren eta eragileen saretzean mugarri bat ezarriko du.

Aurkezpenez gain, festan mojitoak, janaria, musika eta hainbat sorpresa eskainiko dira bertaratzen direnek giro alai eta parte-hartzailean gozatzeko.

Irailaren 11n, arratsaldeko 7etan, Parte Zaharreko San Jeronimo kaleko Kriptan CIUDAD CLICKBAIT liburuaren aurkezpena antolatu dugu Bizilagunekin eta Manteo Bizirik plataformek. Vicent Molins idazlea arduratuko da liburuan lantzen diren edukiak aurkezteaz. Donostian azken urteetan gertatzen ari dena, egiten ari zaizkiguna, ulertzeko gakoak bilatzeko balio dezake liburuak. Horregatik, desazkunde turistikoaren eta bestelako hiri-ereduaren aldeko herritar orori aurkezpenera etortzeko deia egiten diogu.

Dekoratu bihurtutako auzoak, Airbnb-ak eta apartamentu turistikoak ugaritzen direnak; gabonetako argiekin obsesionatutako alkateak, titular deigarrienaren bila; Europako «Sillicon Valley» bilakatzea amesten duten hiriak; turista tropelak kaleak gainezkatzen; hiriak influencerrak balira bezala kudeatzen dituzten politikariak, modan jartzeko irrikaz daudenak; ustez auzokoen ekonomiari mesede egiten dion erakarmenaren bila dabiltzan udalerriak… Azken batean, marka bihurtutako hiriak, hiritarrenak izateari uzten diotenak.

Ciudad Clickbait-en, Vicent Molins geografo eta kazetariak gure hirien aro berria aztertzen du, eta, puntu kritiko honetara eraman gaituzten egiturazko arrazoi ekonomiko, politiko eta sozialak aztertzen ditu. Noiz eta nola utzi zioten bizilagunen zerbitzura egoteari? Alegatu horrek, begirada zorrotz bezain dokumentatu batetik, herritarrek kalean jasaten dituzten ondorioen salaketa gisa funtzionatzen du: turista uholdeak, higiezinen merkatu jasanezina eta nortasunik gabeko gune historiko despertsonalizatuak azkenean bizilagunak kanporatzen dituena.

Gaurkotasun handiko saiakera honek non gauden eta nora goazen hausnartzera gonbidatzen gaitu, eta hainbat galdera kezkagarri jartzen ditu mahai gainean: jarrai al dezakete hiriek beren buruari hiri deitzen, beren ekintza guztiak joan-etorrian dabiltzanen beharrak eta nahiak asetzera soilik bideratzen badira? Eta, batez ere, zer geratuko da haiekin ikuskizuna amaitzen denean?

https://www.barlinlibros.org/ciudad-clickbait